De sterren van de hemel

Yamen Makhzoum (32) kwam in 2015 in Nederland terecht na vele omzwervingen, ontberingen eerder. Hij is een uiterst positief mens, overeind gehouden door zijn creativiteit, zijn grote passie voor het koken met eerlijke producten. Met liefde vertelt hij over zijn moederland Syrië, over de enorme markt, de soek in zijn geboortestad Aleppo, waar de beste ingrediënten te verkrijgen waren.

Yamen is geboren in een dorpje behorend bij Aleppo, een soort verre buitenwijk. Zijn vader, afkomstig uit een familie van steenhouwers, producenten van sier- en vloerstenen, overleed toen Yamen twee jaar oud was. De moeder hield het gezin van twee jongens en twee meisjes bij elkaar door naaigoed te maken, voornamelijk hoofddoeken, voor een handelaar op de soek. Toen Yamen zes was, ging hij zijn moeder hiermee helpen, liep vaak genoeg met haar mee met loodzware zakken, tochten van uren, van kilometerslang. De soek van Aleppo was wereldvermaard, maakte door de grootte, door de hogere ligging ook erg veel indruk op Yamen. ‘Wat een mensen, wat een gekrioel, wat een mooie oude gebouwen.’

Alle talen van de wereld
Yamen: ‘In totaal was de soek van Aleppo in die tijd wel veertien kilometer lang. Alles overdekt. Je kon er gemakkelijk verdwalen. Het was in het verleden al een knooppunt tussen Europa en Azië. Allerlei culturen ontmoetten daar elkaar. Bedenk wel dat we met achtentachtighonderd jaar de oudste stad van de wereld zijn. Een kilometer koperwerk, markten speciaal voor muziekinstrumenten, voor goud, voor leer, zijden of katoenen kleding, voor vlees, voor kruiden. Te veel om op te noemen.’

Ik ben iemand die zijn mond niet kan houden

In de keuken

In Aleppo bestaat al eeuwen een kookcultuur waarbij mannen een hoofdrol spelen. Zij bereiden in de weekenden en tijdens vakanties de fijnste specialiteiten. Op zijn veertiende – Yamen volgde inmiddels een toerismeopleiding én een koksschool – ging hij vanwege de betere verdiensten voor de familie in de horeca werken. De eerste zeven maanden als schoonmaker. Hij bleek erg veel kooktalent te hebben, snel te leren, na één keer kijken, kon hij alles namaken, gaf er zijn eigen toets aan. Maar hij kreeg geen kans, de baas wilde hem als afwasser en koerier houden. Andere landen, Europa zelfs, lonkten voor Yamen, maar zijn moeder gaf geen toestemming. Hij werd ochtendchef in een ander restaurant in Aleppo. Had daarnaast nog zijn studie toerisme en een extra baan. Op zijn negentiende was het tijd voor een volgende stap.

Een mensen-mens
Hij opende als chefkok samen met financiers verschillende restaurants. Het eten vloog van de borden af totdat in 2011 de oorlog uitbrak. ‘Ik was altijd al een tegenstander van Assad, moest in dienst en ik ben iemand die zijn mond niet kan houden.’ Het was tijd om uit te wijken. Hij had op zijn zeventiende al voor een paspoort gezorgd, had aanbiedingen uit onder meer Napels, Praag en Dubai. Dit keer drong zijn moeder aan op vertrek, liever dat dan dood of in de gevangenis. Hij ging koken in Beiroet in Libanon. In restaurants en grote hotels, bouwde daar een ‘familie’ op, waar hij nog steeds contact mee heeft. Yamen is een persoon waar je heel snel sympathie voor hebt. Hij wilde uiteindelijk weg uit Libanon omdat de binnenlandse problemen werden afgewimpeld op de Syrische vluchtelingen.

Zij zijn echt mijn nieuwe familie geworden

Tijd voor Europa
Allereerst ging Yamen naar Turkije, dan op een hachelijke bootreis – vijftig vluchtelingen, waaronder veel kinderen in een klein schuitje, Yamen kan niet zwemmen – naar Griekenland, dan veelal lopend, met de trein of via een smokkelaar naar Macedonië, Servië, Hongarije, Kroatië en uiteindelijk Oostenrijk. Yamen zegt dat hij een doorzetter is, een behoorlijk understatement. In Wenen kookte hij voor medevluchtelingen. ‘Ik wilde graag naar Nederland. Had er veel over gelezen. Als je, zoals in Amsterdam wel honderdtachtig culturen hebt, kún je naar mijn idee niet gediscrimineerd, niet lastig gevallen worden.’ Op 7 oktober 2015 kwam hij aan in Nederland, een datum die Yamen zo goed weet omdat die op alle papieren weer terugkomt. Hij zat in Ter Apel, Assen, wederom Ter Apel, nog een tijdje in Budel, in Deventer en uiteindelijk negen maanden in Zaandam. Als vrijwilliger kookte hij in buurthuizen. Tenslotte werd hij geattendeerd op mensen die in Utrecht een Syrisch restaurant wilden openen. De geschiedenis herhaalde zich, hij werd voor allerlei klusjes ingezet. Hij kookte er op een dag werkelijk alles, maar de souschef met slechts twee jaar ervaring streek met de eer, ging even voorbij aan de inmiddels goede kennis van het Nederlands van Yamen.

Maak Met Smaak

Via via kwam Yamen in contact met een familie in Wormer. De man is half-Syrisch. Hij kon daar logeren. ‘Het is echt mijn nieuwe familie geworden. Zij regelden na acht maanden bij de gemeente een huis. De schoonzus van mijn ‘nieuwe moeder’ zocht in 2020 een kok voor een nieuw restaurant in de Dorps-
straat. Zo ben ik bij Maak Met Smaak terecht gekomen.’ Vijf maanden geleden heeft Yamen het restaurant van Mirka en Iwan overgenomen. Hij voelt zich hier helemaal thuis, kan eindelijk met eerlijke topproducten creatief aan de slag om te doen waarvoor hij geboren is: de sterren van de hemel koken.

TEKST: GUUS BAUER BEELD: BART HOMBURG

Deel dit verhaal met je vrienden

Terug

Heb je dit ook gezien?